ประมวลรายวิชา ความสามารถด้านสังคมและความเป็นพลเมือง

คำอธิบายรายวิชา

รายวิชาสังคมศึกษาและความเป็นพลเมือง มุ่งเน้นการพัฒนาสมรรถนะทางสังคมและทักษะชีวิต เพื่อให้ผู ้เรียนเติบโตเป็นพลเมืองไทยและพลเมืองโลกที่ตระหนักรู้ในสิทธิ หน้าที่และความรับผิดชอบต่อส่วนรวม (Active Citizen) โดยก้าวข้ามการเรียนรู้เพียงทฤษฎี สู่การทำความเข้า ใจความซับซ้อนของ "ชุมชนและการอยู่ร่วมกัน" เป้าหมายสูงสุดคือการสร้างผู้เรียนที่มีความเห็นอกเห็นใจ (Empathy) เคารพความหลากหลาย และสามารถใช้สันติวิธีในการแก้ปัญหาความขัดแย้ง ทั้งในชีวิตจริงและบนโลกออนไลน์ ตลอดจนเข้าใจบริบททางสาธารณสุขและเศรษฐกิจของชุมชน เพื่อร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนสังคมไปสู่ทิศทางที่ยั่งยืนและเป็นธรรม รายวิชานี้ขับเคลื่อนด้วยกระบวนการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ผ่านการจำลองสถานการณ์ (Simulation) และการเรียนรู้ที่เน้นการปฏิบัติจริงในชุมชน (Community-based Learning) ผู้เรียนจะได้ฝึกฝนวิถีประชาธิปไตยผ่านการทำงานเป็นทีมในทุกโครงงาน เช่น การร่วมกัน ตั้งกฎกติกาและจัดการข้อขัดแย้งในการจัดงานแฟร์สินค้าชุมชน การวิเคราะห์สิทธิเด็กและผลกระทบของสื่อเพื่อจัดทำแคมเปญรณรงค์ (Podcast/Vlog) ตลอดจนการทำความเข้าใจบทบาทของ อสม. และระบบสาธารณสุขชุมชนเพื ่อจัดทำคู่มือเฝ้าระวังโรค โดยครูผู้สอนทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวก (Facilitator) ที่กระตุ้นให้ผู้เรียนตั้งคำถาม สะท้อนความคิด (Reflection) และรับฟังมุมมองที่ แตกต่างอย่างปราศจากอคติ เมื่อสิ้นสุดการเรียนรู้ผู้เรียนจะมีความสามารถในการดำเนินชีวิตร่วมกับผู้อื่นในสังคมพหุวัฒนธรรมได้อย่างมีความสุข สามารถวิเคราะห์สาเหตุและผลกระทบของปัญหาในชุมชน ทั้งในมิติทางสังคม สุขภาพ และสิ่งแวดล้อม มีทักษะในการเจรจาต่อรองและสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจอันดี (Constructive Communication) รู้เท่าทันสื่อและสามารถปกป้องสิทธิของตนเองและผู้อื่นจากการถูกละเมิด นอกจากนี้ ผู้เรียนจะมีความกล้าหาญทางจริยธรรมที่จะยืนหยัดในสิ่งที่ถูกต้อง และพร้อมใช้ "พลังเสียง" ของตนเองเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกให้กับสังคม การวัดและประเมินผลเน้นการประเมินตามสภาพจริง (Authentic Assessment) ที่ไม่ได้วัดจากการทำข้อสอบ แต่ประเมินจาก "พฤติกรรมและการลงมือทำ" ผ่านชิ้นงานหลักและกระบวนการทำงานกลุ่ม (Core Artifacts & Process) เช่น การประเมินความเป็นประชาธิปไตยในการออกแบบนิทรรศการ การนำเสนอสุนทรพจน์ที ่สะท้อนการแก้ปัญหาเชิงสันติวิธี และบทบาทในการช่วยเหลือชุมชน โดยใช้เกณฑ์การประเมินร่วมกัน (Shared Rubric) กับศาสตร์อื่นๆ ที่เน้นประเมินมิติของการทำงานเป็นทีม จริยธรรมในการสื่อสาร และความเข้าใจในบริบทของชุมชนอย่างแท้จริง

เกณฑ์การวัดและประเมินผลการเรียน

คะแนนสอบระหว่างภาค 15 คะแนน คะแนนสอบปลายภาค 15 คะแนน คะแนนเก็บ/ชิ้นงาน 70 คะแนน

ผลลัพธ์การเรียนรู้ / ตัวชี้วัด

1. ปฏิบัติตนตามวิถีประชาธิปไตย มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ยอมรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง และสามารถจัดการความขัดแย้งภายในทีมด้วยสันติวิธีและเหตุผล 2. วิเคราะห์และอธิบายสิทธิเด็กขั้นพื้นฐาน ตลอดจนรู้เท่าทันสื่อและภัยคุกคามออนไลน์ (Cyberbullying) เพื่อปกป้องตนเองและเสนอแนะวิธีการช่วยเหลือผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม 3. อธิบายโครงสร้างและความสำคัญของระบบสาธารณสุขในชุมชน (เช่น บทบาทของ อสม.) และแสดงออกถึงความรับผิดชอบในฐานะพลเมืองที่ต้องร่วมมือกันป้องกันโรคระบาด 4. ประยุกต์ใช้ข้อมูลสถิติและเหตุผลเชิงตรรกะในการวิเคราะห์ปัญหาของชุมชน เพื่อนำมาเขียนและกล่าวสุนทรพจน์ (Speech) รณรงค์ให้เกิดการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นธรรมและสร้างสรรค์ 5. ดำเนินกิจกรรมจำลองการเป็นนักประกอบการ โดยยึดหลักจริยธรรมไม่หลอกลวงผู้บริโภค และคำนึงถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมที่จะเกิดขึ้นกับชุมชน 6. ออกแบบและร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรมหรือผลงานที่สะท้อนถึงการเห็นคุณค่าของทรัพยากรส่วนรวม โดยใช้หลักการเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เพื่อประโยชน์ของชุมชน

ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 1 ปฏิบัติตนตามวิถีประชาธิปไตย มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ยอมรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง และสามารถจัดการความขัดแย้งภายในทีมด้วยสันติวิธีและเหตุผล

ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 2 วิเคราะห์และอธิบายสิทธิเด็กขั้นพื้นฐาน ตลอดจนรู้เท่าทันสื่อและภัยคุกคามออนไลน์ (Cyberbullying) เพื่อปกป้องตนเองและเสนอแนะวิธีการช่วยเหลือผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม

ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 3 อธิบายโครงสร้างและความสำคัญของระบบสาธารณสุขในชุมชน (เช่น บทบาทของ อสม.) และแสดงออกถึงความรับผิดชอบในฐานะพลเมืองที่ต้องร่วมมือกันป้องกันโรคระบาด

ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5 ดำเนินกิจกรรมจำลองการเป็นนักประกอบการ โดยยึดหลักจริยธรรม ไม่หลอกลวงผู้บริโภค และคำนึงถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมที่จะเกิดขึ้นกับชุมชน

ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 6 ออกแบบและร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรมหรือผลงานที่สะท้อนถึงการเห็นคุณค่าของทรัพยากรส่วนรวม โดยใช้หลักการเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เพื่อประโยชน์ของชุมชน

ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4 ประยุกต์ใช้ข้อมูลสถิติและเหตุผลเชิงตรรกะในการวิเคราะห์ปัญหาของชุมชน เพื่อนำมาเขียนและกล่าวสุนทรพจน์ (Speech) รณรงค์ให้เกิดการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นธรรมและสร้างสรรค์

โครงสร้างการวัดประเมินผลตามหน่วยการเรียนรู้

หน่วยที่	ชื่อหน่วยการเรียนรู้ / โครงสร้างสาระสำคัญ	เวลาเรียน (คาบ)	คะแนนเต็ม
1	ความสำคัญ และประวัติพระพุทธศาสนา รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4 ใบงานที่ 1 ความสำคัญของพระพุทธศาสนา เอกสารสาระเรียนรู้ ใบงานที่ 2 พุทธประวัติ เอกสารสาระเรียนรู้ ใบงานที่ 3 เสด็จกรุงกบิลพัสดุ์ เอกสารสาระเรียนรู้	3 คาบ	3 คะแนน
2	หลักธรรมของศาสนา รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4	7 คาบ	6 คะแนน
3	เรียนรู้แบบอย่างที่ดี รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4	4 คาบ	3 คะแนน
4	ศาสนิกชนที่ดี รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4	6 คาบ	5 คะแนน
5	สิทธิเด็ก รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 2	5 คาบ	3 คะแนน
6	พลเมืองดีตามวิถี ประชาธิปไตย รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 1, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 2	5 คาบ	3 คะแนน
7	วัฒนธรรมและ ภูมิปัญญาท้องถิ่น รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 1, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 2, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4	7 คาบ	7 คะแนน
8	การปกครอง ส่วนท้องถิ่น รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 1, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 2, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4	3 คาบ	4 คะแนน
9	การผลิตสินค้า และการบริการ รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 6	6 คาบ	8 คะแนน
10	ธนาคารและการ กู้ยืมเงิน รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 6	4 คาบ	5 คะแนน
11	เศรษฐกิจพอเพียง และสหกรณ์ รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 6	8 คาบ	6 คะแนน
12	เรียนรู้ลักษณะทางกายภาพของภูมิภาคด้วยแผนที่ และรูปถ่าย รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 3, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 6, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4	12 คาบ	8 คะแนน
13	สิ่งแวดล้อมกับลักษณะการดำเนินชีวิตในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทย รหัสตัวชี้วัด: ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 3, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 5, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 6, ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ 4	10 คาบ	9 คะแนน
รวมทั้งสิ้นตลอดภาคเรียน		80 คาบ	70 คะแนน