ประมวลรายวิชา สังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม

คำอธิบายรายวิชา

ศึกษา วิเคราะห์ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาสู่ประเทศต่างๆ ทั่วโลก ความสำคัญของพระพุทธศาสนา ในฐานะที่ช่วยสร้างสรรค์อารยธรรมและความสงบสุขแก่โลก ความสำคัญของพระพุทธศาสนากับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและการพัฒนาอย่างยั่งยืน พุทธประวัติจากพระพุทธรูปปางต่างๆ การประพฤติตนตามแบบอย่างการดำเนินชีวิตและข้อคิดจากประวัติพุทธสาวก พุทธสาวิกา (พระอัญญาโกณฑัญญะ พระนางมหาปชาบดีโคตมีเถรี พระเขมาเถรี พระเจ้าปเสนทิโกศล) ชาดก (นันทิวิสาลชาดก สุวัณณหังสชาดก) ศาสนิกชนตัวอย่าง (หม่อมเจ้าหญิงพูนพิศมัย ดิศกุล ศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์) อธิบายสังฆคุณและข้อธรรมสำคัญในกรอบอริยสัจ 4 ในเรื่องทุกข์ (ธรรมที่ควรรู้) ประกอบด้วยขันธ์ 5 (ไตรลักษณ์) สมุทัย (ธรรมที่ควรละ) ประกอบด้วย หลักกรรม (วัฏฏะ 3) ปปัญจธรรม 3 (ตัณหา, มานะ, ทิฏฐิ) นิโรธ (ธรรมที่ควรรู้) ประกอบด้วย อัตถะ 3 มรรค (ธรรมที่ควรเจริญ) ประกอบด้วย มรรคมีองค์ 8 ปัญญา 3 สัปปุริสธรรม 7 บุญกิริยาวัตถุ 3 อุบาสกธรรม 1 มงคล 38 (มีศิลปวิทยา พบสมณะ ฟังธรรมตามกาล สนทนาธรรมตามกาล) พุทธศาสนสุภาษิตในเรื่อง อตฺตา หเว ชิตํ เสยฺโย, ธมฺมจารี สุขํ เสติ, ปมาโท มจฺจุโน ปทํ, สุสฺสูสํ ลภเต ปญญํ เรื่องน่ารู้จากพระไตรปิฎก : พุทธปณิธาน 4 ในมหาปรินิพพานสูตร การปฏิบัติตนตามหลักธรรม ในการพัฒนาตน เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการทำงานและการมีครอบครัว การพัฒนาจิต เพื่อการเรียนรู้และดำเนินชีวิตด้วยวิธีคิดแบบโยนิโสมนสิการ (วิธีคิดแบบอริยสัจ วิธีคิดแบบสืบสาวเหตุปัจจัย สวดมนต์แปล แผ่เมตตา บริหารจิตและเจริญปัญญาด้วยอานาปานสติ) หน้าที่และบทบาทของสาวกและการปฏิบัติตนต่อสาวกได้ถูกต้อง ปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อบุคคลต่างๆ ตามหลักศาสนา ตามหน้าที่ของศาสนิกชนที่ดี ศาสนพิธี พิธีกรรม ประวัติวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ การเสนอแนวทางในการธำรงรักษาศาสนาที่ตนนับถือ การยอมรับความแตกต่างและวิถีการดำเนินชีวิตของศาสนิกชนในศาสนาอื่น โดยใช้กระบวนการคิด กระบวนการสืบค้นข้อมูล กระบวนการทางสังคม กระบวนการปฏิบัติ กระบวนการเผชิญสถานการณ์และแก้ปัญหา กระบวนการกลุ่ม เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจ สามารถนำไปปฏิบัติในการดำเนินชีวิต นำไปพัฒนาและแก้ปัญหาของชุมชนและสังคม มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำงาน รักความเป็นไทย มีจิตสาธารณะ สมารถดำเนินชีวิตอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติสุข ศึกษา วิเคราะห์ความแตกต่างของการกระทำความผิดระหว่างคดีอาญาและคดีแพ่ง การมีส่วนร่วมในการปกป้องคุ้มครองผู้อื่นตามหลักสิทธิมนุษยชน การอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยและเลือกรับวัฒนธรรมสากลที่เหมาะสม ปัจจัยที่ก่อให้เกิดปัญหาความขัดแย้งในประเทศ และการเสนอแนวคิดในการลดความขัดแย้ง การดำรงชีวิตอย่างมีความสุขในประเทศและสังคมโลก ระบอบการปกครองต่างๆ ที่ใช้ในปัจจุบัน เปรียบเทียบระบอบการปกครองของไทยกับประเทศอื่นๆ ที่มีการปกครองระบอบประชาธิปไตย รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันในมาตราต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้ง การมีส่วนร่วมและการตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ ปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของประเทศไทยและแนวทางแก้ไข โดยใช้กระบวนการคิด การบวนการสืบค้นข้อมูล กระบวนการปฏิบัติ กระบวนการทางสังคม กระบวนการกลุ่ม กระบวนการเผชิญสถานการณ์และแก้ปัญหา เพื่อให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ สามารถนำไปปฏิบัติในการดำเนินชีวิต มีคุณธรรม จริยธรรม มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ รักความเป็นไทยมีจิตสาธารณะ เป็นสมาชิกที่ดีของสังคม สามารถดำเนินชีวิตอย่างสันติสุขในสังคมไทยและสังคมโลก

เกณฑ์การวัดและประเมินผลการเรียน

สอบกลางภาค 15 คะแนน สอบปลายภาค 15 คะแนน คะแนนเก็บ/ชิ้นงาน 70 คะแนน

ผลลัพธ์การเรียนรู้ / ตัวชี้วัด

1. ส 1.1 : ม.3/1 ม.3/2 ม.3/3 ม.3/4 ม.3/5 ม.3/6 ม.3/7 ม.3/8 ม.3/9 ม.3/10 2. ส 1.2 : ม.3/1 ม.3/2 ม.3/3 ม.3/4 ม.3/5 ม.3/6 ม.3/7 3. ส 2.1 : ม.3/1 ม.3/2 ม.3/3 ม.3/4 ม.3/5 4. ส 2.2 : ม.3/1 ม.3/2 ม.3/3 ม.3/4

ส 1.1 ม.3/1 อธิบายการเผยแผ่พระพุทธศาสนา หรือศาสนาที่ตนนับถือสู่ประเทศต่างๆ ทั่วโลก

ส 1.1 ม.3/2 วิเคราะห์ความสําคัญของพระพุทธศาสนา หรือศาสนาที่ตนนับถือ ในฐานะที่ช่วยสร้างสรรค์อารยธรรม และความสงบสุขแก่โลก

ส 1.1 ม.3/3 อภิปรายความสําคัญของ พระพุทธศาสนา หรือศาสนาที่ตนนับถือ กับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และการพัฒนาอย่างยั่งยืน

ส 1.1 ม.3/4 วิเคราะห์พุทธประวัติจากพระพุทธรูปปางต่างๆ หรือประวัติศาสดาที่ตนนับถือตามที่กําหนด

ส 1.1 ม.3/5 วิเคราะห์และประพฤติตนตาม แบบอย่างการดําเนินชีวิตและข้อคิดจากประวัติสาวก ชาดก/เรื่องเล่าและ ศาสนิกชนตัวอย่าง ตามที่กําหนด

ส 1.1 ม.3/6 อธิบายสังฆคุณ และข้อธรรมสําคัญในกรอบอริยสัจ ๔ หรือหลักธรรมของศาสนาที่ตนนับถือตามที่กําหนด

ส 1.1 ม.3/7 เห็นคุณค่า และวิเคราะห์การปฏิบัติตน ตามหลักธรรมในการพัฒนาตน เพื่อเตรียมพร้อมสําหรับการทํางาน และการมีครอบครัว

ส 1.1 ม.3/8 ห็นคุณค่าของการพัฒนาจิตเพื่อการ เรียนรู้และดําเนินชีวิต ด้วยวิธีคิดแบบโยนิโสมนสิการคือ วิธีคิดแบบอริยสัจ และวิธีคิดแบบสืบสาวเหตุปัจจัย หรือการพัฒนาจิตตามแนวทางของศาสนาที่ตนนับถือ

ส 1.1 ม.3/9 สวดมนต์ แผ่เมตตา บริหารจิตและ เจริญปัญญาด้วยอานาปานสติ หรือตามแนวทางของศาสนาที่ตนนับถือ

ส 1.1 ม.3/10 วิเคราะห์ความแตกต่าง และยอมรับ วิถีการดําเนินชีวิตของศาสนิกชนใน ศาสนาอื่นๆ

ส 1.2 ม.3/1 วิเคราะห์หน้าที่และบทบาทของสาวก และปฏิบัติตนต่อสาวก ตามที่กําหนดได้ถูกต้อง

ส 1.2 ม.3/2 ปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อบุคคล ต่าง ๆ ตามหลักศาสนา ตามที่กําหนด

ส 1.2 ม.3/3 ปฏิบัติหน้าที่ของศาสนิกชนที่ดี

ส 1.2 ม.3/4 ปฏิบัติตนในศาสนพิธีพิธีกรรมได้ ถูกต้อง

ส 1.2 ม.3/5 อธิบายประวัติวันสําคัญทางศาสนา ตามที่กําหนดและปฏิบัติตนได้ถูกต้อง

ส 1.2 ม.3/6 แสดงตนเป็นพุทธมามกะ หรือ แสดงตนเป็นศาสนิกชนของศาสนา ที่ตนนับถือ

ส 1.2 ม.3/7 นําเสนอแนวทางในการธํารงรักษา ศาสนาที่ตนนับถือ

ส 2.1 ม.3/1 อธิบายความแตกต่างของการกระทํา ความผิดระหว่างคดีอาญาและคดีแพ่ง

ส 2.1 ม.3/2 มีส่วนร่วมในการปกป้องคุ้มครอง ผู้อื่นตามหลักสิทธิมนุษยชน

ส 2.1 ม.3/3 อนุรักษ์วัฒนธรรมไทยและเลือกรับ วัฒนธรรมสากลที่เหมาะสม

ส 2.1 ม.3/4 วิเคราะห์ปัจจัยที่ก่อให้เกิดปัญหา ความขัดแย่งในประเทศ และเสนอ แนวคิดในการลดความขัดแย่ง

ส 2.1 ม.3/5 เสนอแนวคิดในการดํารงชีวิตอย่างมี ความสุขในประเทศและสังคมโลก

ส 2.2 ม.3/1 อธิบายระบอบการปกครองแบบต่างๆ ที่ใช้ในยุคปัจจุบัน

ส 2.2 ม.3/2 วิเคราะห์ เปรียบเทียบระบอบการ ปกครองของไทยกับประเทศอื่นๆ ที่มี การปกครองระบอบประชาธิปไตย

ส 2.2 ม.3/3 วิเคราะห์รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันในมาตราต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้ง การมีส่วนร่วม และการตรวจสอบการใช้อํานาจรัฐ

ส 2.2 ม.3/4 วิเคราะห์ประเด็น ปัญหาที่เป็น อุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของประเทศไทยและเสนอแนวทางแก้ไข

โครงสร้างการวัดประเมินผลตามหน่วยการเรียนรู้

หน่วยที่	ชื่อหน่วยการเรียนรู้ / โครงสร้างสาระสำคัญ	เวลาเรียน (คาบ)	คะแนนเต็ม
1	ประวัติและความสำคัญ ของพระพุทธศาสนา รหัสตัวชี้วัด: ส 1.1 ม.3/1, ส 1.1 ม.3/2	4 คาบ	4 คะแนน
2	พุทธประวัติ พระสาวก ศาสนิกชนตัวอย่างและชาดก รหัสตัวชี้วัด: ส 1.1 ม.3/4, ส 1.1 ม.3/5	4 คาบ	4 คะแนน
3	หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา รหัสตัวชี้วัด: ส 1.1 ม.3/6, ส 1.1 ม.3/7	10 คาบ	8 คะแนน
4	พระไตรปิฏก และพุทธศาสนสุภาษิต รหัสตัวชี้วัด: ส 1.2 ม.3/6	4 คาบ	4 คะแนน
5	หน้าที่ชาวพุทธ และมารยาทชาวพุทธ รหัสตัวชี้วัด: ส 1.2 ม.3/1, ส 1.2 ม.3/2, ส 1.2 ม.3/3, ส 1.2 ม.3/6, ส 1.2 ม.3/7	4 คาบ	4 คะแนน
6	วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา และศาสนพิธี รหัสตัวชี้วัด: ส 1.2 ม.3/3, ส 1.2 ม.3/4	4 คาบ	4 คะแนน
7	การบริหารจิต และการเจริญปัญญา รหัสตัวชี้วัด: ส 1.1 ม.3/3, ส 1.1 ม.3/8	4 คาบ	4 คะแนน
8	พระพุทธศาสนากับการแก้ปัญหา และการพัฒนา รหัสตัวชี้วัด: ส 1.1 ม.3/3	3 คาบ	2 คะแนน
9	ศาสนากับการอยู่ร่วมกันในประเทศไทย รหัสตัวชี้วัด: ส 1.1 ม.3/10	3 คาบ	3 คะแนน
10	กฎหมายแพ่งและอาญา รหัสตัวชี้วัด: ส 2.1 ม.3/1	4 คาบ	5 คะแนน
11	สิทธิมนุษยชน รหัสตัวชี้วัด: ส 2.1 ม.3/2	4 คาบ	5 คะแนน
12	วัฒนธรรมไทยและวัฒนธรรมสากล รหัสตัวชี้วัด: ส 2.1 ม.3/3	4 คาบ	5 คะแนน
13	สังคมไทย รหัสตัวชี้วัด: ส 2.1 ม.3/4, ส 2.1 ม.3/5	4 คาบ	8 คะแนน
14	การเมืองการปกครองในยุคปัจจุบัน รหัสตัวชี้วัด: ส 2.2 ม.3/1, ส 2.2 ม.3/2, ส 2.2 ม.3/3, ส 2.2 ม.3/4	4 คาบ	10 คะแนน
รวมทั้งสิ้นตลอดภาคเรียน		60 คาบ	70 คะแนน